Vochtproblemen in huis worden vaak onderschat, terwijl de gevolgen groot kunnen zijn. Zie je schimmel, ruik je een muffe geur of laat het behang los? Dan is het probleem meestal al maanden aanwezig. In Nederland komt vocht in woningen veel voor; volgens cijfers van het CBS en TNO gaat het om een aanzienlijk deel van de huizen, variërend van condens tot optrekkend vocht en funderingsschade. “Mensen grijpen pas in als het al te laat is,” zegt Jay Buis, expert bij Qlimatix Group. “Daarbij zijn zij zich vaak niet bewust van wat de daadwerkelijke onderliggende oorzaken zijn.”
Minder verwarmen vergroot de kans op schimmel
Energiezuinig gedrag door stijgende energieprijzen speelt een belangrijke rol in de toename van schimmel in huis. “Mensen zetten de thermostaat lager en verwarmen ruimtes zoals slaapkamers en badkamers minder,” legt Buis uit. “Waar dit voor de portemonnee en het klimaat verstandig lijkt, vergroot het tegelijkertijd het risico op schimmel.”
Het is belangrijk om ruimtes in huis goed te blijven verwarmen. Zodra warme lucht afkoelt, ontstaat er condens. Warme lucht kan namelijk meer vocht vasthouden dan koude lucht. Deze condens kan vervolgens vochtplekken en uiteindelijk schimmel veroorzaken. Vooral op koude buitenmuren en in hoeken zie je dit fenomeen optreden, ook wel koudebrug- en hoekcondens genoemd.
Dagelijks ontstaan er liters vocht in huis
Wat veel mensen niet weten, is dat er in woningen dagelijks liters vocht worden gecreëerd door gewoon te ‘leven’. Een gemiddeld huishouden produceert per dag zo’n tien tot vijftien liter waterdamp door te koken, douchen, wassen, adem te halen en door bijvoorbeeld planten in huis te hebben.
Ook het binnenshuis drogen van wasgoed speelt hierin een grotere rol dan veel mensen denken. Dit kan namelijk twee tot vier liter extra vocht aan de lucht toevoegen. Zonder ventilatie, vooral in kleine ruimtes, kunnen daardoor snel schimmelplekken ontstaan.
Zonder ventilatie kan vocht nergens heen
Ventileren gebeurt daarnaast vaak te weinig. Begrijpelijk: wie zuinig stookt, wil de opgebouwde warmte niet verliezen. Toch is ventilatie essentieel om te voorkomen dat vocht zich in huis ophoopt. Zonder voldoende ventilatie blijft al het vocht dat binnenshuis ontstaat in de woning hangen. Dat vergroot het risico op condens en uiteindelijk schimmel.
Zorg daarom voor een constante luchtstroom: zet ventilatieroosters open, open regelmatig een raam en laat mechanische ventilatie aan staan, ook al kost dit energie. De energie die je hiermee verliest, weegt vaak niet op tegen de schade die het vocht kan veroorzaken.
Vochtproblemen beginnen vaak klein, maar kunnen snel verergeren. Zonder ingrijpen kan dit uitgroeien tot zichtbare schimmel, aangetast houtwerk en isolatie die zijn werking verliest. “Langdurig vocht tast niet alleen het wooncomfort aan, maar ook de woning,” zegt Buis. “In het ergste geval ontstaat structurele schade die kostbaar is om te herstellen.”
Verhoogd risico op astma en luchtwegklachten
Vocht in huis is niet alleen een probleem voor de woning, maar ook voor de gezondheid. Schimmel kan astma en allergieën verergeren en leiden tot klachten zoals hoesten en benauwdheid.
“Dat geldt niet alleen voor mensen met bestaande klachten,” zegt Buis. “Ook bij mensen zonder bestaande klachten zien we hoesten, benauwdheid en vaker terugkerende verkoudheden bij langdurig hoge luchtvochtigheid.”
Voorkomen is beter dan verwijderen
Een gezond binnenklimaat begint bij de juiste luchtvochtigheid. Een gezond binnenklimaat heeft een relatieve luchtvochtigheid tussen 40 en 60 procent. Onder de 40 procent wordt de lucht te droog, met klachten zoals droge ogen, geïrriteerde luchtwegen en statische elektriciteit. Boven de 60 procent krijgen schimmel en huisstofmijt vrij spel.
Per ruimte verschilt het ideale luchtvochtigheidspercentage. Zo mag het in de badkamer tijdelijk pieken tot 70 procent tijdens het douchen, mits het daarna snel terugzakt door goede ventilatie. In de slaapkamer is een stabiel niveau van 45 tot 50 procent prettig en in de woonkamer zit je goed rond de 50 procent.
Uiteindelijk draait het bij schimmelpreventie om het aanpakken van de oorzaak én het zorgen voor een gezond binnenklimaat. Structurele problemen zoals lekkages of optrekkend vocht moeten altijd bij de bron worden aangepakt. Een luchtontvochtiger is effectief bij condensproblemen, slecht geventileerde ruimtes of kamers die minder verwarmd worden. Met een hygrometer meet je eenvoudig de luchtvochtigheid in huis, zodat je gericht maatregelen kunt nemen. Goed ventileren en verwarmen blijft daarbij essentieel. Meer achtergrond lees je in onze gids Alles over vocht in huis.
