Vochtvreter of luchtontvochtiger? Wanneer welke keuze werkt

Een vochtvreter kost een paar euro, een luchtontvochtiger een paar honderd. Toch is de vochtvreter in negen van de tien woonsituaties weggegooid geld, en in de tiende situatie precies het juiste product. Vochtvreter of luchtontvochtiger is dan ook geen vraag over budget, maar over schaal: allebei halen ze water uit de lucht, alleen in een verhouding van ongeveer duizend tegen één.

Een vochtvreter bestaat uit calciumchloride in korrel- of tabletvorm. Dat zout is sterk hygroscopisch: het trekt waterdamp uit de lucht aan en lost daarbij zelf op tot een pekel die in de onderbak wordt opgevangen. Er is geen stroom nodig, geen ventilator, geen bewegend onderdeel. Het proces stopt pas als het zout op is, of als de lucht zo droog wordt dat er niets meer te halen valt. Bij calciumchloride gebeurt dat pas rond de dertig procent relatieve vochtigheid.

In theorie werkt een vochtvreter dus tot ver in het droge gebied. In de praktijk is niet het eindpunt de beperking, maar het tempo. Een navultablet van 450 gram haalt onder normale omstandigheden zo’n 0,5 tot 0,8 liter water uit de lucht en doet daar zes tot twaalf weken over. Dat komt neer op ongeveer tien milliliter per dag.

Een condensatieontvochtiger zuigt lucht aan, koelt die af tegen een verdamper zodat het vocht condenseert, en blaast de gedroogde lucht weer uit. Een toestel van twintig liter per dag verplaatst circa 155 kubieke meter lucht per uur en haalt onder testomstandigheden twintig liter water per etmaal. In een woonkamer of wasruimte van achttien tot twintig graden is dat realistisch vijf tot tien liter per dag, omdat de testwaarde bij dertig graden en tachtig procent luchtvochtigheid wordt gemeten. Hoeveel liter jouw ruimte vraagt, lees je in ons artikel over de juiste capaciteit.

Vijf tot tien liter per dag tegenover tien milliliter per dag. Dat is de hele vergelijking in één zin.

Zet je beide naast elkaar, dan zit het verschil vooral in de vochtopname per dag en in wat een liter water je kost.

Per liter onttrokken water is een vochtvreter dus grofweg veertig keer duurder dan een luchtontvochtiger, en dan is de aanschaf van het toestel nog niet meegerekend. Neem je die wel mee, bijvoorbeeld tweehonderd euro afgeschreven over vijf jaar bij driehonderd liter per jaar, dan kom je op ongeveer dertig eurocent per liter tegenover zeven euro. De vochtvreter is en blijft in verhouding het duurste water dat je uit de lucht kunt halen.

Wat een woning aan vocht produceert, wordt bijna altijd onderschat. Een volwassene geeft door ademhaling en transpiratie ongeveer een tot anderhalve liter per dag af. Een douchebeurt levert drie tot vijf deciliter. Koken en afwassen samen een tot twee liter per dag. Een was binnen laten drogen is met vier liter per machine veruit de grootste bron. Een gezin van vier komt daarmee zonder moeite op acht tot twaalf liter waterdamp per dag.

Zet daar een vochtvreter van tien milliliter per dag tegenover en je hebt ongeveer één promille van de vochtproductie afgevangen. Dat is niet weinig, dat is niets. Een vochtvreter kan de luchtvochtigheid van een bewoonde kamer principieel niet beïnvloeden, hoe lang je hem ook laat staan en hoeveel je er ook neerzet.

Zodra het volume klein is, de ruimte echt gesloten en er geen vochtbron actief is, kantelt het beeld volledig. In een kledingkast, een kelderkast, een kluis, een opbergbox, een instrumentkoffer of een caravan in de winterstalling is tien milliliter per dag wél voldoende, omdat er nauwelijks vocht bijkomt. Daar kun je een luchtontvochtiger ook niet kwijt: er is geen stopcontact, of je wilt niet dat er maandenlang een apparaat draait in een ruimte waar niemand komt.

De vochtvreter is dus geen mislukte luchtontvochtiger, maar een product voor een ander probleem.

Voor kasten en kluizen bestaat een beter alternatief dan wegwerpzout: herbruikbare silicagelkorrels. Die verzadigen langzaam en zijn te regenereren in de oven of via een ingebouwd stekkerelement, waarna ze opnieuw bruikbaar zijn. Er ontstaat geen pekel, dus geen risico op bijtende vloeistof naast je gereedschap, camera-apparatuur of documenten. Voor langdurige opslag is dit vrijwel altijd de betere keuze.

Er bestaan ook kleine thermo-elektrische ontvochtigers, doorgaans rond driehonderd tot zevenhonderd milliliter per dag bij vijftig tot zeventig watt. Ze zijn stil en geschikt voor een boothut, een kleine badkamer of een hobbykamer van tien tot twintig kubieke meter. Hun rendement per kilowattuur ligt fors lager dan dat van een compressortoestel, dus voor grotere ruimtes zijn ze onrendabel, maar ze vullen het gat tussen kast en kamer.

Bij lage temperaturen geldt een aparte regel. Een condensatieontvochtiger werkt efficiënt vanaf ongeveer vijftien graden en gaat bij tien graden of lager steeds vaker ontdooien. In een onverwarmde kruipruimte, garage of vakantiewoning in de winter is een adsorptieontvochtiger daarom de juiste techniek: die gebruikt een droogmiddelrotor in plaats van condensatie en houdt bij lage temperatuur wel capaciteit over.

Onderstaande tabel vat het samen per situatie. Twijfel je tussen twee rijen, kijk dan naar het volume van de ruimte en naar de vraag of er een vochtbron actief is.

Een hygrometer kost tien tot vijftien euro en voorkomt dat je het verkeerde probleem oplost. Onder de vijftig procent relatieve vochtigheid hoef je niets te doen. Tussen vijftig en zestig procent is er niets aan de hand, al gedijt huisstofmijt vanaf ongeveer vijfenvijftig procent, wat voor allergiegevoelige bewoners reden kan zijn om lager te sturen. Boven de zestig procent ontstaat schimmelrisico op koude oppervlakken zoals buitenmuren en raamdorpels, en boven de zeventig procent is ingrijpen noodzakelijk.

Meet ook op de juiste plek. De luchtvochtigheid midden in de kamer zegt weinig over de hoek achter de kast tegen de noordgevel, waar de temperatuur enkele graden lager ligt en de relatieve vochtigheid navenant hoger. Schimmel ontstaat vrijwel altijd op het koudste oppervlak in de ruimte, niet in het midden.

Bij een luchtontvochtiger is de meest gemaakte fout de deur open laten staan. Het toestel droogt dan de lucht van de hele woning in plaats van de ruimte die je wilt behandelen, waardoor het verbruik oploopt zonder dat het resultaat verbetert. De tweede fout is de capaciteit te krap kiezen op basis van de opgegeven waarde, terwijl die bij dertig graden en tachtig procent is gemeten. In een koele kelder of bijkeuken haalt een toestel al snel de helft daarvan, dus reken bij dat soort ruimtes met marge.

Zowel een vochtvreter als een luchtontvochtiger bestrijdt het symptoom. Bij wasdrogen, bouwvocht of een tijdelijk vochtige kelder is dat precies de bedoeling. Maar als het vocht terugkomt zodra het apparaat uitgaat, is er een oorzaak: optrekkend vocht door een ontbrekende waterkering, een lekkage, een koudebrug, of ventilatieroosters die dichtgeplakt of verstopt zijn. Een luchtontvochtiger houdt zo’n woning droog en beschermt je spullen, en dat is vaak reden genoeg om er een te plaatsen, maar hij vervangt geen herstelwerk aan de constructie.

Vochtvreter of luchtontvochtiger is dus geen kwestie van budget, maar van volume en vochtbron. De praktische volgorde: meten met een hygrometer, kijken of er een aanwijsbare bron of bouwkundig gebrek is, ventilatie op orde brengen, en pas dan bepalen of je een dichte kast aanpakt of een hele kamer. In het eerste geval kost dat je tien euro. In het tweede geval is elke tien euro aan zout weggegooid.